Midden in het drukke centrum van Athene, aan de Panepistimiou tussen Syntagma en Omonia, staan drie witmarmeren gebouwen op een rij. Het zijn de Academie, het hoofdgebouw van de universiteit en de oude Nationale Bibliotheek, samen bekend als de Atheense trilogie. Ze dateren uit de negentiende eeuw en zijn gebouwd in een stijl die bewust teruggrijpt op de klassieke oudheid.
Het is het soort bezienswaardigheid waar de meeste bezoekers langs lopen op weg naar iets anders. Zonde, want dit is de zichtbaarste poging van het jonge Griekenland om zichzelf opnieuw uit te vinden: na de onafhankelijkheid moest de nieuwe hoofdstad er uitzien alsof de klassieke tijd nooit was weggeweest.
In dit artikel lees je wie deze drie gebouwen ontwierp, wat de beelden en de fresco’s voorstellen, wat er in de oude bibliotheek is overgebleven en hoe je er komt.
De Academie van Athene
Het rijkst uitgevoerde gebouw is de Academie, op nummer 28, aan de ene kant van de rij. De eerste steen ging op 2 augustus 1859 de grond in, naar een ontwerp van de Deense architect Theophil Hansen; vanaf 1861 stond Ernst Ziller aan het hoofd van de uitvoering. Het werk lag enkele jaren stil en was pas in 1885 klaar. Betaald werd het door Simon Sinas, een in Wenen gevestigde magnaat van Griekse afkomst, en na zijn dood door zijn weduwe Ifigeneia.
Voor de ingang staan twee hoge zuilen met beelden erop: links Athena met schild en speer, rechts Apollo met de lier. Beide zijn van de Griekse beeldhouwer Leonidas Drosis. Hij maakte ook het fronton boven de ingang, met de geboorte van Athena, naar een ontwerp van de Oostenrijkse schilder Carl Rahl; dat werk won in 1873 een eerste prijs op de wereldtentoonstelling in Wenen. Onder aan de trap zitten Plato en Socrates in marmer.
Binnen hangt in de plechtige zaal een reeks muurschilderingen van de Duitse, in Wenen werkzame schilder Christian Griepenkerl rond het thema Prometheus. Die zaal is niet vrij toegankelijk; een bezoek kan alleen na toestemming van de Academie zelf. Overigens stond het gebouw er eerder dan de instelling: de Academie als wetenschappelijk genootschap werd pas in 1926 opgericht.
De universiteit en haar fresco
In het midden staat het oudste van de drie: het hoofdgebouw van de Nationale en Kapodistriaanse Universiteit, gebouwd tussen 1839 en 1864 naar een ontwerp van Christian Hansen, de oudere broer van Theophil. Het gebouw doet tegenwoordig dienst als ceremoniezaal en rectoraat; de faculteiten zitten elders in de stad.
Het mooiste zit onder de zuilengalerij, en daarvoor hoef je niet naar binnen. Over de volle breedte loopt een beschilderde fries. De opdracht ging in 1861 naar Carl Rahl; na diens dood werd het werk uitgevoerd door Eduard Lebiedzki en pas in 1888 voltooid, mogelijk gemaakt door een schenking uit Wenen.
Wat je ziet is koning Otto op zijn troon, omringd door vrouwenfiguren die de wetenschappen voorstellen. Daarnaast trekt een stoet voorbij onder leiding van Prometheus, met filosofen, krijgers en dichters uit de oudheid, die eindigt bij de apostel Paulus: de overgang van de heidense naar de christelijke wereld, in één doorlopend beeld.
De oude Nationale Bibliotheek
Aan de andere kant van de universiteit staat het Vallianeio, het gebouw van de Nationale Bibliotheek van Griekenland. De eerste steen werd op 16 maart 1888 gelegd en het gebouw was in 1903 klaar. Ook dit is een ontwerp van Theophil Hansen, opnieuw onder toezicht van Ernst Ziller, en opnieuw in wit Pentelisch marmer, hetzelfde marmer als dat van de Akropolis. De naam komt van de drie broers Vallianos uit Kefalonia, die het betaalden.
Belangrijk om te weten: de bibliotheek zit hier niet meer. De collectie verhuisde in 2018 naar het Stavros Niarchos Foundation Cultural Center aan de kust, en vanaf januari 2019 was de volledige onderzoeksbibliotheek daar te gebruiken. Het oude gebouw aan de Panepistimiou ging op 14 januari 2019 weer open, nu met de krantencollectie en een informatiepunt.
Je kunt er dus binnen, gratis, maar als leeszaal en niet als museum. De opgaven over de openingstijden lopen uiteen, dus bel of mail vooraf als je er speciaal voor komt.
De beelden op het voorplein
Voor het universiteitsgebouw staat een rij standbeelden die samen een lesje Griekse negentiende eeuw vormen. Rigas Velestinlis, de dichter van de vrijheidsstrijd, uit 1871. Patriarch Gregorius V uit 1872. De geleerde Adamantios Korais uit 1875. De Britse premier William Gladstone uit 1900, die zich voor de Griekse zaak had ingezet. En Ioannis Kapodistrias, het eerste staatshoofd van het moderne Griekenland, uit 1931.
Voor de bibliotheek staat één beeld, van schenker Panagis Vallianos. En voor de Academie staan geen nationale helden maar de goden zelf, op hun zuilen.
Kun je naar binnen?
Van buiten is er genoeg te zien: de fries van de universiteit, het fronton en de zuilen van de Academie en de drie gevels op een rij. Dat kost niets en kan op elk moment van de dag.
Naar binnen ligt moeilijker. De oude bibliotheek is als leeszaal toegankelijk. De universiteit heeft een rondleidingsprogramma door het hoofdgebouw gehad, van ongeveer een uur en tegen een paar euro, maar of dat op dit moment nog loopt is niet te achterhalen; informeer bij de universiteit zelf. Voor de Academie geldt dat een bezoek alleen op afspraak kan.
Praktisch
De drie gebouwen staan aan de Panepistimiou, pal boven metrostation Panepistimio aan lijn 2, de rode lijn. Vanaf het Syntagmaplein is het zeven minuten lopen.
Voor foto’s is de ochtend het best: het marmer staat dan in het licht en de bomen op het voorplein geven nog niet de hele gevel in de schaduw. Reken op een half uur, of een uur als je ook de fries onder de galerij goed wilt bekijken.
Een stedentrip naar Athene met vlucht en hotel boek je het voordeligst via GoedkoopsteStedentrip.nl, waar de aanbiedingen van verschillende aanbieders naast elkaar staan.
In de buurt
De trilogie ligt tussen het Syntagmaplein en Omonia. Vanaf Syntagma loop je zo de Nationale Tuin in, en in de andere richting kom je via de Ermou bij Monastiraki. Wie het rijtje bezienswaardigheden van de stad wil doorlopen, vindt dat in de top 10 van Athene.
Veelgestelde vragen
Wat is de Atheense trilogie precies?
Drie negentiende-eeuwse marmeren gebouwen naast elkaar aan de Panepistimiou: het hoofdgebouw van de universiteit, de Academie van Athene en het oude gebouw van de Nationale Bibliotheek. Ze zijn ontworpen door de Deense broers Christian en Theophil Hansen.
Zit de Nationale Bibliotheek er nog?
De hoofdcollectie niet. Die verhuisde in 2018 naar het Stavros Niarchos Foundation Cultural Center aan de kust bij Kallithea. In het oude gebouw aan de Panepistimiou zit sinds januari 2019 de krantencollectie, met een leeszaal die gratis toegankelijk is.
Wat kost het om de gebouwen te bekijken?
Niets. De gevels, de beelden en de beschilderde fries onder de zuilengalerij bekijk je vanaf straat en van het voorplein, zonder kaartje. Alleen voor een bezoek binnen in de Academie of de universiteit is een afspraak of een rondleiding nodig.
Hoe kom je er met de metro?
Met lijn 2, de rode lijn, tot halte Panepistimio. Die uitgang komt precies tussen de drie gebouwen uit. Vanaf Syntagma is het ook goed te lopen, ongeveer zeven minuten.
Dit artikel is op 7 oktober 2026 voor het laatst bijgewerkt.